logo2

  • Molenakker
  • Stippelberg

Nieuws Heemkundekring Gemert

Martien van der Wijst Koninklijk onderscheiden

Martien van der Wijst.1 2

In het kasteel van Hoensbroek is oud-Gemertenaar Martien van der Wijst (2 april 1934) door de waarnemend burgemeester van Heerlen, de heer  Frans Weekers, Koninklijk Onderscheiden als Lid in de Orde van Oranje Nassau. De in de Haag geboren Gemertenaar kreeg deze onderscheiding voor zijn inzet voor de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (Martin is vanaf plm. 1984 lid van de NVSH. De eerste jaren was hij penningmeester, na 3 jaar werd hij secretaris en de laatste 9 jaar was hij voorzitter), als lid van de Provinciale Staten van Gelderland voor D'66, als actief lid van de Vrijmetselaarsloge La Luna, als redacteur vanaf 1973 van verscheidene heemkundige publicaties over Heerlen en het geven van cursussen (o.a. genealogie) voor de Stichting Historische Werkgroep "Het Land van Herle"., maar boven alles vanwege zijn jarenlange inzet voor Heemkundekring De Kommanderij Gemert.

Martien.uitreiking 640x436  Martien van der Wijst met burgemeester en dochter 438x640

De Heemkundekring werd op bevel van de Duitse bezetter in 1941 officieel opgeheven. Ondergronds bleef zij echter bestaan en in oktober 1956 werd de vereniging heropgericht. Martien werd in januari 1958 tot bestuurslid en secretaris gekozen en op zijn initiatief werd ook het tijdschrift Gemerts Heem heropgericht. In de daaropvolgende vijftien jaar was hij de grote stuwende kracht aangaande de geschiedschrijving van de gemeente Gemert en hij kan ook gezien worden als de eerste archivaris van de gemeente Gemert, welk archief hij tijdens zijn studietijd heeft geordend. Hij heeft in de eerste vijftien jaar ook verscheidene lezingen over Gemertse heemkundige onderwerpen gegeven. Hij wist door zijn enthousiasme ook andere jongeren te interesseren voor het plaatselijke heem en sommigen van hen zijn op gevorderde leeftijd nog steeds actief en uitgegroeid tot dragende krachten binnen de vereniging.

Martien van der wijst en wim Vos 640x410

Samen met Wim Vos, die hem hier de hand schudt, richtte Martien in 1958 Gemerts Heem op.

Een grote stimulans ging tevens uit van zijn publicatie "De Beknopte Geschiedenis van Gemert" in 1961, aan deze publicatie ging meer dan 1000 uren archiefonderzoek vooraf. Deze publicatie beleefde tal van herdrukken en werd in 1983 in een bijzonder herdruk uitgegeven in een oplage van 2000 exemplaren. De oplage was na drie weken uitverkocht! Daarnaast publiceerde hij het eerste Gímmerse woordenboek, een gedichtenbundel Gedaachte èn Gedeechte en een boekje over buurtschap De Haag. In het tijdschrift Gemerts Heem heeft hij tientallen kleinere en grotere artikelen op zijn naam staan. Verder publiceerde hij gedichten en verhalen in het dialect in de Gímmerse Verhaolereeks (1996 - heden) en in het tijdschrift Brabants. Jarenlang diende hij ook als vraagbaak voor plaatselijke historici en onze taalonderzoekers maken tot op de dag van vandaag dankbaar gebruik van zijn kennis van de Gímmerse taol. Door zijn adviezen hebben tal van publicaties, welke door anderen zijn geschreven, aan kwaliteit gewonnen. Het digitale tijdperk is aan hem niet besteed. Contacten met Martien verlopen via de post of per telefoon. In een telefonisch gesprek getuigt hij van zijn Brabantse gemoedelijkheid en laat hij 'gaër höjre dè-t-tie de Gímmerse taol nog goewd machteg is...'

Martien met kinderen 2 640x404

Martien samen met zijn twee dochters en zoon.


Hieronder twee gedichten in ut Gímmers en un verhaol van Martien van der Wijst:

'n Óntmoeteng 
 

door Martien van der Wijst
 

Ik tròf kòrts 's 'nen aawe mèns,

Zouwe tussen Ejndhooven èn Den Bós,

Toe 'k in n'n ovvervóllen trejn

Nívven hum nòg krèk wa zitte kós.
 

Hèj sprook me án èn vertéélde me

hèj 'ne paoter waor.

Ik zí már niks òf eleiën már "Oo".

Ik gaf gín kómmentaor.
 

Tòch zít ie: "Ik bekeiërde in Aafrieká

Wél élken dág 'ne mèns".

Toe vroeg ik skèèrp: "Is dè meskien

Nòg aald 'we stille wèns?" 
 

"Jao", zít ie vlug, "èn dè lukt me ok.

Vandaag kriede gèj 'n bùrt".

Hèj gaf me toew 'n blad pepiejr.

Hédde gèllie oojt zouwiets gehèùrd?

Ik keek 'róp èn d'r stóng eleiën:

"God vergeeft. Dat is zijn vak!"

We zwígge, al zaote we nívvenín.

Hèj hiejl ok wejter ze gemák. 
 

Die óntmoeteng blíf me aaltejd bèj.

Ik héb doraf iets geleiërd

Èn ik gelèùjf naw nòg dèè'k toe dùr hum

Tòch 'n bietje bén bekeiërd.

 

 

Va Gímmert droume

 

door Martien van der Wijst

 

Ik droum haël veul. Diksentejd wél kòrte droume. Drùmkes zég már, as ‘k dè woord mög gebraojke. Sómtejds gon die droume ok wél ’s ovver Gímmert. ’t Zén noojt náchtmèrries òf hoe hèèjt dè óp z’n Gímmers? Jao, mí die taol gíg ’t tòch wél wa trugaojt. As ik ‘ne “riemel grónd” òf “’n striejp grónd” zég, verston ze me nie òf ge kriet te haojre: “Waj zégge ‘’ne strook grónd’.” Èn “verningdeg” èn “loertseghajd” verston ze ok al nie mír.

M’nen droum dan naw. Die wás tòch iets òf wa langer dízze kaër. 

Ik wás in m’nen droum baj m’n aaw gebortehaojs in De Haog baj de skuurdùrre die oope stónge. Ge wít wél: die groute dùrre mí zonnen balk án d’n binnekant die tusse e pár ópstonde planke viejl. Ik liejp dùr, kwam nívven de pleej, ’t skejthaojs zouas ze zínne, ‘ne grouten hawteren bák mí e roond gat ‘r bovvenin. Èn nívven ’t èrpelhòk mí d’n báktròg um broud te kneeje èn ik zág ’t rùmke mí spinnewébbe dervùr. Ik zág dè in m’nen droum allemol veul bítter èn hèlderder as ovverdág in m’n bééste hèrinnerenge.

Doe kwam ‘k in ’t vùrhaojs. Ik verskoot gruuwelek. Dè wás totaol líg. Alles, már dan ok alles, wás deraojt. Allen haojsraod ewég. Ok de witgeskuujrde tòffel, worán ik vruuger nòg ’s gezaëte ha mí Wim Vos, um bidpréntjes aojt te zuujke, zon raojm faajfteg jaor geleeje. 

Ok de muure waare kaal: de skilderééj van Jeezus en Sint Janneke èn al die aander skon plaate waaren ewég. 

Doe zág ‘k iníns dè alles baojte stón èn lág. Doe skoot me te binne: groute skonmaak! Íns in ’t jaor. Dan worde alle muure gewit mí kalk aojt ‘n keul in d’n boogerd èn rèèndjes gezwárt nívve de grónd, de pleveuze vloewr èn ónder de zulderbalke. Dorvùr mós alles e pár daag áchterín baojte, as óns moeder án de loocht zág dè ’t langer draojg zo bliejve. Dè gebeurde allemol  haël nètjes èn alles kwam wír óp z’n aaw pláts. 

Ik stón naw baojte aachter ’t haojs. Dor zág ‘k ’n skup ston tígge de put. Ik viejt ze èn begós te graave. De steel van de skup drèèjden ’n bitje in m’n haand, want ’t wás n’n aajgegemákte steel èn nie híllemol rèècht, már ’t  ging goewd. Ik groef ’n diejpe, laang sleuf. 

Worum? Dè moete nie vraoge. Ik dromde! 

M’ne vádder ha me vruuger ’s gezít: “Dè moete haël goewd ónthaawe, jónge, as iets ríllek goewd is, dan moete nie wejter dùrgon, want dan zo ’t elaën már slèchter kanne worre”. Ik hiejl dorum óp mí spaaje. De grip wás diejp zat. 

Doe zág ik e pár skèrve óp d’n bojem ligge, van n’n èèrde pòt mí ’n taojtje èn ùrkes èn mí wa blaow versiereng. 

Doe worden ‘k wákker. Ik vreefden ’s dùr me gezeecht. Ik daacht: Ik bén gín prinsès óp de èrt, már ik vuujl wa ónder me. Ik vaëgde de seeper aojt m’n ouge èn zág toew dè ‘k half óp ’n koom lág die uurst nívve m’n béd óp ’n skap ha gelaëge. Die wás ’n half ùw geleeje aojt de grónd gekòmme dor in Gímmert áchter óns haojs èn die haa’k naw zeeker mí m’nen èèrm zónderèrg eraf gestoute. 

Kiek! ’t Is, zégge ze, ’n romkoom, worin ze in de kèlder romme bewaarde. 

Ik zal ze naw án Wimme gaëve. Toos kan ze meskien nooskildere. 

Èn mùggelek is ’t wél iets vùr de heemkaamer. 

Gaër gedon!

 

Vùggelkes in m’nen hof

 

door Martien van der Wijst

 

’s Mèèrges, óp zommerse daag al um ’n uujr òf zeuve 

Dan hèùr ik de koldeuf èn de tòrteldeuve 

De mèrleng is al gon speule um ’n uujr òf viejr 

Nèt as ik hébbe ze d’n aard goewd hiejr.

 

‘r Hange wa légkèskes vùr de biejmeeskes in m’nen hòf 

Toevalleg dè’k pas ok ’n skejtlejster tròf 

Wa ‘k ok ziej: spèlíksters èn krèèje èn wa kaawe 

Már die wille liever in hog baojm gon haawe.

 

Wejter aald roodbòrsjes, finke, winterkùnnenkskes èn musse 

Miskien zit ‘r de graszák, ’t seeske èn ’n blawléggertje tusse 

Dèt ‘r hiejr gín kérkuujle èn katuujle zitte, blie me spejte 

Ok de koekoek hèùr ik eleiën már van wejte.

  

Ik ziej in m’nen hòf noojt ‘nen aojver òf geiële wielewaal 

Sóms gít ‘r ‘ne raajger mí ‘ne vis án d’n haal 

Wél ziej’k dik ’n hawtspèècht èn e pár malkörve (dè zén gaaje) 

In de loocht kan ik no zwállenge èn stotvoogels zwèèje.

 

Wa ge ok host noojt mír baj de mènse ziet: 

’n kwártel in e kojke. Die riejp ‘kwietmediet’ 

’n Ostindies – òf rosdeufke - tígge de muujr 

’n flink flèùjtende zanglejster baj de skuujr.

 

D’n tròslùwerek ziej ik sóms dribbele óp de straot 

Ik dénk dè’k ’t skreeverke èn de hòp áchterweege laot 

Nèt as d’n hèèjkneuter èn de píltuujter, nie zo krèk um d’n hoek 

Al ston ze dan wél host allemol in ’t Gímmers Woordeboek.


 


 

 

Lid worden?

Kalender: evenementen

November 2017
M T W T F S S
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 1 2 3

Sponsors

Nieuws uit Gemert

Geen feed gevonden

Informatie

Lid worden?

Lid worden? Klik en vul het formulier in!

Heemkundekring De Kommanderij Gemert
Antwoordnummer 2526
5420 ZX Gemert!

Volg ons

twitter

twitter

Inloggen

Inloggen

Voor leden en auteurs. Ook een bijdrage leveren? Neem even contact op.