GH-2024-4 Aanvulling Gemerts Woordenboek
Harry Slits
De laatste maanden heb ik voor allerhande Gemertse woorden die ik kreeg aangereikt, hoorde of zelf gebruikte gecontroleerd of ze zijn opgenomen in het Gemerts Woordenboek. Dat heeft weer een aantal nieuwe Gemertse woorden opgeleverd. Ook Jo van den Elzen leverde een aantal woorden aan. De nieuwe lemmata zijn in dezelfde vorm gegoten als in het Gemerts Woordenboek van 2017 t.b.v. latere digitalisering. Dank aan Wim Vos voor zijn controlewerk.
Gímmers – Nederlands
botteram m ev/mv -me verkl -rèèmke: boterham, altijd twee sneden brood op elkaar.
èèrm 1 bn èrmer, èrmst: 4. (als bepaalde zaken voortdu-rend niet of niet goed gaan:) Dor kriede èèrm zin af: dat is ontmoedigend, teleurstellend. (Vgl zin 2)
hoeje ww (wederk) (-t, -de, h. gehoejd): op zijn hoede zijn, uitkijken: Hoejt oewaajge mar vur d’n dieje, ge kaant ’m nie vertrawe.
mooter m ev/mv -s: motorfiets
praot (prout)\ m ev/geen mv: 1. praat (het spreken, het praten). ’t Is de praot nie wèrd: het is volkomen onbelang-rijk
roets genus m? ev/geen mv. (in de verb.:) óp de roets zén: (graag) uithuizig zijn (van vrouwen). De diej is aald óp de roets: die vrouw is nooit thuis. (Vgl rák1, rèts1)
roetse ww onoverg (-t, -te, is geroetst): hard langs rijden. Haj kömt dik vùrbaj roetse sins dèt ie ’ne nééje mooter hí.
reundje o ev/ mv -s verkl : rondje. Haj waor aald no hojs vur dèt ie zéélf án de bùrt waor um ’n reundje te gaëve. sins1 bw van tijd: sindsdien. Vandemèèrge waor ie nòg óp de mèrt, sins héé ’k ’m nie mír gezien.
sins2 ondersch voegw van tijd: sinds, sedert. Sinds ze óp d’raajge wónt, mákt ze ’t goewd. sins3 vz: vanaf. Sins e mondeg hébbe we niks mír ver-nomme: vanaf maandag hebben we niets meer gehoord.
spraëkend bn -er, -st: sprekend. Spraëkend d’n aawe!: spre-kend zijn vader.
ten rawste bw: ongeveer, onnauwkeurig. ’t Geweecht worde ten rawste geskat, ’t kwam nie zo krèk.
tètter m ev/geen mv: mond. Z’n lip waor álleng kepòt, ze han ’m óp z’nen tètter geslàgge.
tèttere ww onoverg (-t, -de, h. getètterd): tetteren, luid en druk praten. Hawt naw tòch ’s ’ne kaër oewe mónd deecht, gállie bliet án ’t tèttere!
toej m ev/geen mv: 1. rotzooi. 2. asociaal volk. Wan-nen toej wónt daor!
vanínaf bw: uit elkaar. Ze zén amper getraowd en alwír vanínaf. Zét die boeke már vanínaf.
vùrdeur v ev/mv -dùrre verkl -dùrke: voordeur. (Tegen iemand die vist naar een compliment:) As we aw nie han en gín vùrdeur, dan moese we aald aachterum.
zégge ww overg (1zég, 2/2mzéégt, 3zí, 1m/3mzégge, 1/3zí(n), 2/2mzít, 1m/3mzín/zínne, h. gezíd): zeggen. Haj zít ’r nie veul: hij is bepaald geen prater. Haj zít ’r gin aën: hij zegt helemaal niets.
zweel m ev/mv -e verkl zwílleke/ zwèlleke: zwelling/ eelt-knobbel op de huid. ’t Begós mí ’n zwèlleke, már naw ees ’t vort ’ne grooëten blèùr geworre.
Nederlands – Gímmers
hoede (op zijn – zijn): aojtkiejke, hoeje
mond: bákkes, bèk, kwaëkerd, kwèbbel, kwèk, meule, moewl, mónd, smoewl, snèbbel, tètter, waawel 2, waffel
motorfiets: mooter,stoomfiets
onbelangrijk (volkomen -): (zie praot 1)
ongeveer: (zie iejt), (zie noo 1), ó-gevaër, ten rawste, zowa
onnauwkeurig: ten rawste
ontmoedigend (dat is -): (zie èèrm1 4)
praten (luid en druk -): tèttere
rijden (hard langs -): roetse
sedert: sins2 sinds: sins2
sindsdien: sins1
sprekend: spraëkend
tetteren: tèttere
uit elkaar: vanínaf
uithuizig zijn: (zie rák1), rákke, (zie rèts1), rètse, (zie roets)
uitkijken: aojtkiejke, hoeje
vanaf: sins3
volk (asociaal -): bócht, boocht, spul 2, toej
voordeur: (zie deur), vùrdeur, (zie vùrste)
zwelling (van de huid): paojst, zweel