GH-2025-2 Aanvulling Gemerts Woordenboek
Harry Slits en Wim Vos
Van allerhande Gemertse woorden die ik kreeg aangereikt, hoorde of zelf gebruikte heb ik gecontroleerd of ze zijn opgenomen in het Gemerts Woordenboek. Dat heeft weer een aantal nieuwe Gemertse woorden opgeleverd. Met dank ook aan Mari van Berlo, Zus Kluitmans, Piet Slits, Dilia Steeghs, Paul Verhees en Piet Vos. De nieuwe lemmata zijn in dezelfde vorm gegoten als in het Gemerts Woordenboek van 2017 t.b.v. latere digitalisering. Dank aan Wim Vos voor zijn controlewerk.
Gímmers – Nederlands
bajpoetse
ww overg (-t baj, -te baj, h. bajgepoetst): van repliek dienen. Haj pèrmeteerde z’naajge dor wa af te zégge, toew hèè ’k ’m ’s goewd bajgepoetst. (=bajvaëge).
dùrdrèèje
ww (vormen, zie drèèje) I. onoverg (is dùrgedrèèjd/ dùrgedreeje): 1. buiten zichzelf raken door emotie. Toew ie óp de pláts van ’t ón-geluk kwamp drèèjden ie híllemol dùr. 2. zwaar verslaafd zijn. II. overg (h. dùrgedrèèjd/ dùrgedreeje): doordraaien/afkeuren van groente en fruit op de veiling.
gèk2
ev/mv -ke: gek, krankzinnige. Dè moete ok híl anders ánvatte, zí de gèk: Dat moet je ook heel anders aanpakken naar mijn bescheiden mening.
gòdverdie
tw bastaardvloek: godverdomme.
gons
bw: gaans (in de genitief na een tijdsbepaling). Hándel is nòg gín uujr gons.
Hèllemónds
bn: Helmonds. Haj hé de Hèllemóndse ziekt: hij heeft pijn in de rug (moeilijk te controleren voor een keuringsarts, Helmonders zouden daar misbruik van maken).
kaoj1.
I 2. slecht Koje praot verkooëpe: kwaadspreken Haj ha ’ne kojen dronk: hij werd agressief door de alcohol.
nondekèèj
tw bastaardvloek: verdomme.
nondepie
tw bastaardvloek: verdomme.
ópgoje
ww overg (vormen, zie goje, h. ópgegojd): 1. opgooien, handmatig opschudden van hooi op het land of korenschoven op de kar (bij warm weer en zeer hoge luchtvochtigheid ontstaan spontaan natte/ klamme vloeren). 2. (uitsl infin): (bepaald) kinderspel.
skölleketrappe
ww onoverg (-t skölleke, -te -, h. sköllekegetrapt:)
1. bij een brede sloot die nog niet stevig dichtgevroren is (of als het al een beetje dooit) snel de overkant zien te bereiken waarbij door breking van het ijs losse schollen/ schotsen (kunnen) ontstaan. Ónze Frans waor mí skölleketrappe dùr ’t ejs in de grácht gezàkt.
2. ijs waaronder het water is weggelopen of weggezakt stuktrappen bij wijze van ijsvermaak. Zal oew ’s gon skölleketrappen óp de sleuj lanks die wèèj? Dor lí veul skòlejs. (zie skòlejs).
verdies
bw: erg, zeer. Dè zèn verdies skon èrpel. Haj is verdies knap. Haj hí verdies veul gèld. (zie verrèkkes).
verneeme
ww overg (vormen zie neeme, h. vernomme): horen, vernemen. Sins hullie no Canada zèn vertròkke hebbe we niks mír van ze vernomme.
wèèje1
ww onpers (-t, -de, h. gewèèjd) I. onoverg: waaien. ’t Wèèjde d’r: er was daar een stevige discussie/ruzie. ’t Wèèjt dun: er staat een schrale wind.
wierts
v ev/mv -e: een uitgespuugde of uitgepoepte sliert (b.v. vogelpoep op een raam).
zeund1
v ev/geen mv: zonde, jammer.
zeund2
o ev/geen mv: jammer. Van ’t zeund worde dik: Als je het jammer vindt om etensresten weg te gooien en ze daarom maar opeet, word je dik.
zo3
bw: snel, in korte tijd. Het is zo daolek. Dè hèdde tóch zo gedon.
zwírrend
bn: zwerend. Dè klòpt as ‘ne zwírrende vinger: dat is helemaal juist (een flink zwerende vinger kán een kloppend gevoel geven). (zie zwaëre3).
Nederlands – Gímmers
agressief (door alkohol): (zie kaoj1 I 2)
discussie: (zie wèèje1)
doordraaien (van groente of fruit op een veiling):
dùrdrèèje
emotie (buiten zichzelf raken van -): dùrdrèèje
erg: duuvels, èrg1 II, fesoenlijk, knap, líllek, verdies (bw)
etensresten (- opeten): (zie zeund2)
gaans: gons, looëpes
godverdomme: gòdgloejendenhoewd, gòdverdie, gòdverdòmme
horen: hèùre, verneeme
juist: akoord, (zie haok), jaonèt, krèk, vlák, (zie zwírrend)
kwaadspreken: klapèèje, (zie kaoj1 I 2) mening (naar mijn bescheiden-): (zie gek2) opgooien: ópgoje
opschudden (van hooi, handmatig): ópgoje
repliek (van – dienen): bajpoetse, bajvaëge
rugpijn: (zie Hèllemónds), (zie kriejge 7), krímmer 2, (zie reug 1)
ruzie: kaëk, kedeej, keek, kerwél, (zie reej), (zie reeje), (zie reen), ruuzeng, (zie wèèje1)
sliert (uitgepoept/ uitgespuugd): wierts
snel: (zie drieklets), gauw, hárd, rap, (zie vierklèts), (zie weerlicht), zo3
verdomme: gòdverdorrie, gòrdie, gòrdölme, gòrdorrie, gòrtemiej, márditte, pòdòmme, nondekèèj, nondepie, pòdòmme, verdòkke, verdòmme, verdorrie, verdulleme, verdummele
vernemen: verneeme
verslaafd (zwaar – zijn): dùrdrèèje
voet (te-): gons, looëpes
wind (schrale-): (zie wèèje1)
zeer (heel): duuvels, èrg1 II, haël, héél, knap, loejend, nòndejuus, stik, verdies (bw)
zwerend: zwírrend