GH-2025-2 Oorlogsvondst op de skelet
Casper Kalb
De boerderij aan de Broekstraat 36 wordt verbouwd. Het pand staat bekend onder de naam Nieuw Begijnhof. Deze naam is ontleend aan de oude hoeve (‘Begijnhof’) die aan de overzijde van de straat heeft gestaan en in 1895 is afgebrand. Broekstraat 36 is gebouwd in 1898 door kasteeleigenaar Scheidius. De familie Welten heeft dit monument enige tijd geleden gekocht en wil het aanpassen naar de hedendaagse woonwensen, maar zeker ook elementen in oude luister herstellen.
Na een lang traject van ontwerpen en bijschaven kunnen nu de feitelijke werkzaamheden beginnen. Welke blikken op het verleden laat deze verbouwing zien? We hebben Grad Welten gevraagd om het de redactie te melden als hij dingen tegenkomt die vermeldenswaard zijn. Het begint al vroeg in de verbouwing, bij het opruimen van de hooizolder. Hier zijn bericht.
Wij zijn de trotse bezitters van een monumentale boerderij op de Broekstraat en we hebben bij de voorbereidingen voor de aanstaande verbouwing een leuke vondst gedaan. Voor de verbouwing moest de oude skelft verwijderd worden. Deze skelft was nog echt een ouderwetse slietenzûlder, dat wil zeggen: dikke eiken balken, daarover dunnere eiken balken en daar weer kruislings overheen dunnere dennenstammetjes. Over die dennenstammetjes lagen weer kruislings bundels stro gestapeld en zo kwam men tot een stevig geheel, wat de verdiepingsvloer vormde en bovendien ook nog eens een prima isolerende werking had. Daar bovenop zijn een kleine 130 jaar lang iedere zomer tussen de vijftienhonderd en tweeduizend pakken hooi gestapeld (heel vroeger geen pakken maar los hooi): het winterrantsoen voor de koeien. Door het gewicht van het hooi zijn de strobundels in de loop der tijd enorm samengeperst, dus het verwijderen van deze bundels was een hels karwei. Alles moest losgestoken worden, voor we het naar beneden konden werken. En bij het loswerken en verplaatsen van het stro kwam 130 jaar aan stof vrij, een ongekende hoeveelheid stof. Gelukkig is veel stof ook een goed teken, want dat duidt op weinig of geen lekkages. En dat is alleen maar goed voor de staat van onze boerderij. Vanzelfsprekend lag ook de hele stalvloer beneden helemaal vol met stro en stof. Ook dat hebben we naar buiten gewinkeld en daar op de oude mestvaalt gegooid. Zoals het hoort rond een oude boerderij hebben wij ook loslopend rondscharrelend pluimvee. Onze haan Arie (Arie Haan) zat wat in die hoop te krabben en ik zag dat hij iets tevoorschijn kraste. Het blijkt een oud sigarettenpakje te zijn, van een mij onbekend Engels merk. Na enig speurwerk ben ik erachter gekomen dat dit merk speciaal in deze pakjes geproduceerd werd voor in het rantsoen van de geallieerde Engelse soldaten in de Tweede Wereldoorlog. Van de vorige bewoners van onze boerderij hebben we wel eens gehoord dat er in de nadagen van de oorlog geruime tijd Engelse soldaten op Broekstraat 36 gebivakkeerd hebben, maar dat deze vooral in de oude veldschuur achter op het erf verbleven (na de oorlog is daar met spelen in het zand klaarblijkelijk nog veel munitie gevonden). Toch heeft een soldaat waarschijnlijk stiekem zitten roken op de hooizolder, omdat het pakje daar terecht is gekomen. Gelukkig heeft hij dat héél voorzichtig gedaan, want de boerderij heeft de hele oorlog zonder schade doorstaan. Een bijzondere vondst bij de start van onze verbouwingswerkzaamheden. Maar wat het extra bijzonder maakt, is dat ik het Britse soldatensigarettenpakje gevonden heb in de week voor de viering van 80 jaar bevrijding. Bijzonder dat het dus tachtig jaar op de skelft gelegen heeft zonder dat iemand het wist en dat het uit het laatste beetje van de ongeveer 80 kuub stro die we afgevoerd hebben door onze haan tevoorschijn is getoverd. We vermoeden dat de rokende soldaat inmiddels gestopt is met roken, maar we blijven hem dankbaar dat hij voorzichtig gerookt heeft op onze skelft en zeker ook voor de strijd die hij, met velen, ver van huis gestreden heeft voor onze vrijheid.
FOTOBIJSCHRIFTEN:
De skelft, ontdaan van stro en de dennenstammetjes. (foto familie Welten)
Het pakje sigaretten uit de oorlogstijd. (foto familie Welten)