GH 2024-2 Rector Jacobus Joannes Corstens (1794-1884)

Naar PDF-bestand klik hier

Casper Kalb

In Gemerts Heem nummer 2023-3 is aandacht besteed aan de waterstaatskerk in De Mortel1. In dat artikel werd vermeld dat er maar weinig afbeeldingen van die voormalige kerk bekend zijn. Dat klopt ook wel, maar één van die afbeeldingen is toen over het hoofd gezien. En dat is best knap, want het schilderij hangt nota bene in het trappengat dat naar de Heemkamer leidt vanuit het Gemeentearchief. Het betreft een portret van Jacobus Joannes Corstens, waarbij de waterstaatskerk op de achtergrond te zien is. Wie was hij en welke rol speelde hij in het Gemertse?

Jacobus Corstens werd in 1794 geboren in Gemert als kind van linnenfabrikant Antonius (Teut) Corstens en Getrudis Anna van Zeeland. Hij werd in 1822 verbonden aan de toenmalige kapel van De Mortel als rector, waar hij in juni 1861 ontslag nam. Daarna woonde Corstens nog tot 1884 in Gemert, waarna hij overleed.
Tot zover de datums van zijn leven. De levenswandel van Jacobus (en zijn rol bij de bouw van de Mortelse waterstaatskerk) is onder meer beschreven in een lijvig en kleurrijk vormgegeven boekwerk uit 2011 over de familie Corstens2. Er bestond alle aanleiding voor een dergelijke familiebeschrijving, met een aantal schepenen en textielfabrikanten in de familielijn, alsmede een provisioneel griffier en een proost (voorzitter) van het kathedraal kapittel van het bisdom Den Bosch (Johannes, de broer van Jacobus).
Jacobus Corstens werd, na in Mechelen tot priester te zijn gewijd, in 1822 benoemd tot rector van de geloofsgemeenschap van Antonius Abt in De Mortel. Hij stelde zich tenminste één belangrijk doel: de bouw van een nieuwe kerk ter vervan-ging van de kapel. In alle opzichten was Jacobus Corstens de bouwpastoor van deze kerk, die hij zelf plechtig mocht inwijden in 1849. Hij moet trots op dit werk zijn geweest, getuige het feit dat deze waterstaatskerk op de achtergrond van zijn portret prijkt. In zijn Mortelse jaren heeft rector Corstens nog meer werkzaamheden verricht om het centrum van zijn parochie te verfraaien. Zo heeft hij allerlei verbeteringen aangebracht aan de toenmalige pastorie, die tot 1886 aan de Kastanjelaan stond, en heeft hij de omliggende tuin (her)ingericht. Zo zou door hem een gracht zijn aangelegd langs de Kastanjelaan3 die later weer verdwenen is. Ook de Latijnse School in Gemert heeft nog van zijn diensten gebruik gemaakt in de laatste zes jaren voor zijn emeritaat in 1861. Hij was er curator. Nadat hij vertrokken was uit De Mor-tel betrok Corstens in Gemert een woning aan de Molenstraat, waar hij in 1884 op 90-jarige leeftijd zijn laatste adem uitblies. Dit huis was ’t Hooghuis, dat na het overlijden van de rector werd bewoond door burgemeester Buskens. Het pand is in 1955 gesloopt. Rector Jacobus Corstens overleed op 1 oktober 1884 om twaalf uur ’s nachts en werd begraven in ‘zijn’ parochie De Mortel. Later is zijn graf verplaatst naar het kerkhof in Gemert.

Noten:

1. Casper Kalb, De Waterstaatskerk in De Mortel, Gemerts Heem 2023, nr. 3, p. 9-17
   2. Antoon Corstens en Ad Otten, Corstens, een Gemertse familie uit Uden, Gemertse Bronnen 15, Gemert, november 2011, p. 52-53
   3. Kerkbestuur parochie H. Antonius Abt De Mortel, 100 jaar parochiekerk Sint-Antonius Abt De Mortel 1904-2004, De Mortel, 2004, p. 8-17

Het portret van Jacobus Corstens, geschilderd in 1865 door Nicolaas Winteroy (1803-1890). De maat van het schilderij is 100 x 84 centimeter.

 Het huis aan de Molenstraat waar rector Corstens de laatste jaren van zijn leven doorbracht.

Foto van het trappengat naar de Heemkamer. Rechts in de hoek het schilderij met het portret van Corstens.