Special Gemerts Heem over Ad Otten aangeboden

In de Heemkamer is op dinsdag 29 september het eerste exemplaar van het speciaal aan Ad Otten gewijde themanummer van Gemerts Heem aangeboden aan zijn weduwe Alma Otten. Dat gebeurde door redacteur Jan Timmers in het bijzijn van Ads kinderen en kleinkinderen en een dertigtal genodigden.
Ad Otten overleed op donderdag 29 januari op 81-jarige leeftijd. Hij was meer dan een halve eeuw de drijvende kracht achter heemkundekring De Kommanderij Gemert. Als verhalenverteller wist hij veel kennis van de Gemertse geschiedenis onder een breed publiek te verspreiden. Zo maakte hij 51 filmpjes die hij mysteries noemde en die op deze site te bekijken zijn. Ook was hij zijn halve leven hoofdredacteur van Gemerts Heem. Als onderzoeker bracht hij veel nieuwe wetenswaardigheden uit de Gemertse geschiedenis aan het licht. In de special die officieel aan de familie Otten werd aangeboden wordt uitvoerig ingegaan op de verdiensten van Ad voor Gemert en de heemkundekring. En bij de presentatie haalde Jan Timmers nog verschillende gebeurtenissen aan met Ad in de hoofdrol, die niet in de special staan.

BIJ DE FOTO: Jan Timmers reikt het eerste exemplaar van de Gemerts Heem-special over Ad Otten in een volle heemkamer uit aan diens weduwe Alma Otten.

Publicatiedatum woensdag 30  september 2026

Inschrijven voor cursus Academie Gemert Vorstendom kan weer

Dit jaar is het 350 jaar geleden dat de beroemdste van alle landcommandeurs van Alden Biesen,graaf Damian Hugo von Schönborn, in Mainz geboren werd. Hij stamde uit één van de invloedrijkste Duitse adellijke families.
Een veelzijdig personage is het minste wat je van hem zeggen kan. Hij cumuleerde vele ambten: hij werd landcommandeur van de balijen Biesen en Hessen, was prinsbisschop van Speyer, bisschop van Constanz en kardinaal, die tussendoor ook nog met delicate diplomatieke missies werd belast. Een man en carrière om U tegen te zeggen.
Niet alleen in de balije Alden Biesen, waar Gemert als Commanderij toe behoort, maar overal waar hij ’thuis’ was, liet hij sporen na in organisatie en architectuur, met als architect niemand minder dan Balthasar Neumann. (Zo beroemd dat hij prijkte op het laatste Duitse 50-Mark biljet.)
Von Schönborn was degene die opdracht gaf om kasteel Alden Biesen en ook het kasteel van Gemert opnieuw op te trekken en meer aan te passen aan de toentertijd geldende architectuur en verfraaiing. Ook hier met als architect Balthasar Neumann.
Dit en meer feiten en wetenswaardigheden kun je vernemen in de cursus Gemert Vorstendom I die door de Academie Gemert Vorstendom – een werkgroep van de Heemkundekring De Kommanderij Gemert – wordt verzorgd.  Een cursus die de geschiedenis van Gemert als Vorstendom belicht. De gehele ‘basis’cursus bestaat uit twee blokken van zes lessen, waarin acht lectoren de geschiedenis van Gemert behandelen, van de eerste bewoners in de oudheid tot het huidige Gemert met zijn kerkdorpen Handel, De Mortel en Elsendorp (het werkgebied van heemkundekring De Kommanderij Gemert). Beide blokken zijn afzonderlijk te volgen.
De cursus Gemert Vorstendom I zet uiteen hoe Gemert tussen 1050 en 1794 aan zijn de soevereine status kwam en wat dat inhield. Gemert was in die tijd ‘eene Vrije Soevereine Rijksheerlijkheid’, een heus minivorstendom.
In het eerste blok wordt de periode van de Heren van Gemert belicht, het adellijke geslacht dat voor de komst van de Duitse Orde zijn macht uitoefende over Gemert. Daarna wordt  aandacht besteed aan de rol van de Duitse Orde in Europa en specifieker in de Lage Landen. Aansluitend komt aan bod de geschiedenis van de Latijnse School en het bestuur van Gemert door de eeuwen heen.
Hoe de ondergrond van Gemert met zijn waterhuishouding aan de Peelrandbreuk bepalend was voor de ontwikkeling van Gemert en hoe Gemert door de Franse Revolutie in 1794 zijn onafhankelijke status verloor, komen in het tweede lesblok aan de orde. Daarin wordt ook stil gestaan bij de nieuwe tijd die na de Franse revolutie aanbrak, de geschiedenis van de wevers en de textielnijverheid en de komst van de Indische Nederlanders in de jaren vijftig van de vorige eeuw. 
Elk blok van zes lesavonden sluit af met een toets en een getuigschrift. Het doorlopen van beide blokken van de cursus Gemert Vorstendom I levert het certificaat ‘Gemertoloog’ op. De kosten voor zes lesavonden bedragen € 90. De deelnemers ontvangen een map met hand-outs. De eerstvolgende cursus begint op woensdag 28 oktober 2026 van 19.30 tot 21.30 uur en vindt plaats op de eerste verdieping van de Heemkamer aan de Ruijschenberghstraat 3b in Gemert.
Er zijn nog enkele plaatsen. Mensen die graag wat meer willen weten over Gemert van vroeger en hoe het was te leven in een dorp onder de hoede van de Duitse oftewel Teutonische Orde kunnen inschrijven door een mail te sturen naar secretaris@hkkgemert.nl

Veel interesse op Gemert Mert

Ondanks de verregende jaarmarkt had heemkundekring De Kommanderij Gemert over belangstelling niet te klagen bij de kraam op Gemert Mert op zondag 13 september. Vooral het Rad van Fortuin was een publiekstrekker. Voorbijgangers konden een zwengel geven aan het rad en waar het bij een cijfer tot stilstand kwam, kregen de deelnemers een bij het cijfer passende vraag over de geschiedenis van Gemert. De hoofdprijs was het boek ‘Kasteel bezet – kasteel bevrijd’ dat door de heemkundekring was uitgegeven. Als troostprijs konden de deelnemers een boekje met fietsroute langs oude boerderijen winnen. Ze gingen grif van de hand.
De leden van de heemkundekring die de kraam bemanden hadden leuke gesprekken met voorbijgangers die meestal interesse toonden voor het werk van de heemkundekring. Tot nieuwe leden leidde dat echter niet, al namen de meesten wel een inschrijfformulier mee om zich thuis op hun gemak aan te kunnen melden.

BIJ DE FOTO: Voorzitter Roël Hoppezak in gesprek met voorbijgangers op Gemert Mert.

Publicatiedatum maandag 14 september 2026

Heemkaffee in Het MUG

Het heemkaffee op zondag 6 september in museum Het MUG trok slechts zes bezoekers. Voorzitter Ton Hendriks van Het MUG en bestuurslid Paul Verhees van zowel Het MUG als heemkundekring De Kommanderij Gemert vertelden er over de ontstaansgeschiedenis van het museum, dat ruim een jaar bestaat, als de toekomstplannen.
Heemkaffees op locaties trekken doorgaans minder belangstelling dan in de Heemkamer, is de ervaring van de organiserende werkgroep van de heemkundekring. Toch zijn het vaak onderwerpen die op locatie beter tot hun recht komen. Een lezing over kruiden, waar Gemert een rijke geschiedenis mee heeft, kun je beter houden bij VELT dan in de heemkamer. Voor een Heemkaffee over een in ere hersteld pad in Schoorswinkel moet je naar Schoorswinkel en een Heemkaffee over het MUG moet je in het museum houden en niet in de Heemkamer. Paul Verhees vertelde er over de lange aanloop waarin besturen van De Kommanderij Gemert al jaren geleden gingen kijken in andere musea en spraken met diverse geïnteresseerden en hoe de samenwerking ontstond met kunstenaars, waardoor een museum plotseling concreet werd. Ton Hendriks sprak over de opzet van het museum en de toekomstplannen. Hoewel er maar zes toehoorders waren, bleven die wel na afloop van het Heemkaffee in het museum rondkijken.

BIJ DE FOTO: Ton Hendriks vertelt tijdens het Heemkaffee op 6 september over Het MUG.

Publicatiedatum maandag 7 september 2026

Cheque van feestcomité Elsendorp

Heemkundekring De Kommanderij Gemert ontving op donderdag 16 juli een cheque van 250 euro van het feestcomité ‘Elsendorp 100 jaar’. Deze cheque werd uitgereikt aan redacteur Simon van Wetten van het boekje ‘Elsendorp Honderd jaar’. De uitreiking vond plaats tijdens de presentatiebijeenkomst van het boekje als dank voor de prettige samenwerking tussen het feestcomité en de heemkundekring die het jubileumboekje samenstelde.

Publicatiedatum vrijdag 17 juli 2026

Presentatie boekje ‘Elsendorp Honderd jaar’

Alle leden van heemkundekring De Kommanderij Gemert hebben in juni het tweede-kwartaalnummer van Gemerts Heem ontvangen. Dit was geheel gewijd aan het 100-jarig bestaan van Elsendorp. Voor inwoners van Elsendorp werd een uitgave gemaakt met de zelfde inhoud, maar met een omslag waarop Elsendorp vanuit de lucht te zien is. Deze speciale uitgave werd op donderdag 16 juli gepresenteerd in De Dompelaar in Elsendorp.
Het eerste exemplaar werd uitgereikt door pater Gerlacus van den Elsen (!) aan de 100-jarige Mien van den Boogaard, inwoonster van Elsendorp. De rol van pater Van den Elsen werd voor deze gelegenheid vertolkt door Martien Kusters.
Elsendorp is in 1926 genoemd naar de norbertijner pater Van den Elsen (1853-1925), een jaar na diens overlijden. De geschiedenis van Elsendorp is bij eerdere jubilea van het dorp al te boek gesteld. De redactie van Gemerts Heem koos er voor om in dit nieuwe 100 pagina’s tellende boekje nieuwe invalhoeken te vinden, die niet eerder zo werden beschreven. Uit allerlei archieven zijn veel foto’s gebruikt.
Simon van Wetten had als redacteur van Gemerts Heem een groot aandeel in het leveren van artikelen en redigeren van deze speciale uitgave. Hij hield voor een volle zaal in De Dompelaar ook een korte lezing, waarin hij toelichtte hoe dit nummer tot stand was gekomen.

BIJ DE FOTO: Pater Van den Elsen reikt het eerste exemplaar van ‘Elsendorp Honderd jaar’ uit aan de 100-jarige Mien van den Boogaard  uit Elsendorp.

Publicatiedatum vrijdag 17 juli 2026

Heemkaffee over lokale omroep drukbezocht

Het Heemkaffee op zondag 14 juni was geheel gewijd aan de lokale omroep in Gemert-Bakel. Met 42 bezoekers was de Heemkamer maar net groot genoeg voor dit door Simon van Wetten gepresenteerde Heemkaffee. Hij blikte kort terug op de bewogen geschiedenis van de omroep die in 1988 startte als radiozender Lokale Omroep Gemert en in 1990 uitbreidde met een kabelkrant en tv-uitzendingen.
Na de gemeentelijke fusie van Gemert en Bakel en Milheeze werd de omroep voortgezet als Omroep Centraal Gemert-Bakel. Vier jaar geleden ‘verkwanselden’ – zoals Van Wetten het noemde – de twee toenmalige bestuursleden Omroep Centraal Gemert-Bakel aan de Beek en Donkse Omroep PeelRand. De vrijwilligers van Omroep Centraal Gemert-Bakel legden zich daar niet bij neer en maakten een doorstart als Omroep Centraal TV. Ze hadden daarvoor de instemming van de gemeenteraad, zodat ze hun zendmachtiging terug konden krijgen.
Omroep Centraal TV wordt nu in zijn bestaan alweer bedreigd door een nieuwe wet voor Lokale Omroepen, vertelde Simon van Wetten. In het huidige plan moet Omroep Centraal TV opgaan in een lokale omroep met Oss en zijn buurgemeenten tot een schaal van meer dan 200.000 luisteraars en kijkers. Dat houdt in dat de spoeling voor Gemert-Bakel erg dun wordt, met waarschijnlijk minder dan één item per week. Omroep Centraal TV onderzoekt de mogelijkheid om zonder zendmachtiging alleen op internet verder te gaan, vertelde Van Wetten.
Na zijn inleiding werd een bloemlezing vertoond van fragmenten van tv-uitzendingen van de lokale omroep uit Gemert-Bakel uit de voorbij 35 jaar. Dat leidde regelmatig tot hilariteit als de bezoekers van dit Heemkaffee mensen herkenden die inmiddels enkele decennia ouder zijn geworden.

BIJ DE FOTO: Simon van Wetten presenteert voor 42 zoekers het Heemkaffee over de Gemertse lokale omroep. (Foto Geertje Gloudemans)

Publicatiedatum zondag 14 juni 2026

Lintje voor Simon van Wetten

Simon van Wetten is tijdens de lintjesregen op vrijdag 24 april onderscheiden als Lid in de Orde van Oranje Nassau. Hij kreeg deze koninklijke onderscheiding onder meer op grond van zijn verdiensten voor heemkundekring De Kommanderij Gemert. Als verslaggever van Omroep Centraal was hij de hele dag met de burgemeester op pad geweest en toen hij om kwart over twee eindelijk thuiskwam verzuchtte hij: “Ik kan geen lintje meer zien.”

Toch stond niet veel later burgemeester Michiel van Veen op de stoep om hem de achttiende onderscheiding in Gemert-Bakel te bezorgen. Simon was volkomen verrast. “Als ik ooit dacht dat ik wel eens een lintje zou kunnen krijgen, dan dacht ik: dat zie ik mijlenver aankomen. Wat stom dat ik dit niet in de gaten had.”

De burgemeester gaf bij de uitreiking van de decoratie een opsomming van Simons verdiensten. Veel van die verdiensten lagen op het vlak van de heemkundekring, waarvan hij van 1995 tot 2009 veertien jaar bestuurslid was. Hij redigeerde en schreef boeken, deed veel onderzoeken, geeft lezingen en rondleidingen en is vraagbaak voor velen die iets over de geschiedenis van Gemert willen weten.

“Voor kennis krijg je geen lintje”, dacht Simon. Maar het is vooral van betekenis dat Simon die kennis met de gemeenschap deelt, vinden zijn vrienden en kennissen die bij de uitreiking aanwezig waren.

BIJ DE FOTO: Simon van Wetten nadat de burgemeester het lintje bij hem had opgespeld.

Publicatiedatum vrijdag 24 april 2026

Tonnie van den Boom wint weer Grooët Gímmers Dikteej

Evenals vorig jaar won Tonnie van den Boom op donderdag 9 april het Grooët Gímmers Dikteej van heemkundekring De Kommanderij Gemert en bibliotheek de Lage Beemden. Van de Boom eindigde vaker in de topdrie, maar ging nu dus voor de tweede keer achter elkaar met de eerste prijs aan de haal. Tonnie zal vroeger in haar ouderlijk huis annex café op Koks veel Gemertse woorden en uitdrukkingen gehoord hebben. Vier deelnemers konden een tweede prijs uitzoeken.
Dora van de Weijer vertelde als intermezzo in sappig Gemerts dialect het verhaal dat ze als kind met haar moeder in Helmond een klok ging kopen. Toen haar vader vond dat ze lang waren weggebleven en vroeg “Weet je wel hoe laat het is”, antwoordde moeder: “Nee, we hebben de klok nog niet uitgepakt.”
Grappig was trouwens dat tijdens haar verhaal de klok in het Boerenbondsmuseum luidde. Ongeplande timing.

BIJ DE FOTO: Tonnie van den Boom heeft haar eerste prijs uitgezocht.

Voor meer foto’s van het Grooët Gímmers Diktjee klik HIER

Publicatiedatum donderdag 9 april 2026

Boeiende lezing over kapellekes en volksgeloof in Brabant

Paul Spapens uit Moergestel hield op donderdag 2 april een boeiende lezing over kapellekes en volksgeloof in Brabant. Gemert kwam royaal aan bod met het Esdonks kapelleke, het St.-Joriskapelleke, de dagkapel in de St.-Janskerk en het zomerkamp van het Brabant Studenten Gilde in jaren dertig op Esdonk. Spapens had leuke anekdotes en interessante informatie over het ontstaan van de kapellekes en de inmiddels weer groeiende interesse ervoor. De belangstelling voor zijn lezing was met 14 bezoekers wel matig, maar waarschijnlijk had Spapens concurrentie van The Passion die op deze avond op televisie werd uitgezonden.

BIJ DE FOTO: Paul Spapens had met zijn een boeiende lezing over kapelletjes en volksgeloof in Brabant meer belangstelling verdiend.

Publicatiedatum vrijdag 3 april 2026