Bijna twintig bezoekers van Heemkaffee bekeken Goorswinkelsepad
Jan Timmers en Martijn de Greef hielden op zondag 8 maart tijdens het Heemkaffee in de Heemkamer een lezing over het Goorswinkelsepad op Schoorswinkel en waarom dat in ere is hersteld. Jan Timmers belichtte ook de padenstructuur van Schoorswinkel en de ruzies die er vroeger werden uitgevochten over het recht van overpad. Paden waren geen gemeenschappelijk bezit en een grondeigenaar kon zijn land soms alleen bereiken over andermans grond. Grondbezitters maakten daarover onderling afspraken, maar als een stuk grond verkocht werd lukte het niet altijd om die afspraken te verlengen. Jan Timmers had voorbeelden van ruzies in het begin van de achttiende eeuw die tot de Raad van Brabant werden uitgevochten. Timmers putte zijn informatie uit getuigenverklaringen en tekeningen die voor de Raad van Brabant in vierhonderd pagina’s papier waren vastgelegd.
Martijn de Greef vertelde over het project ‘Herstel historische padenstructuur Heuvelsepad’ waarin het verdwenen zandpad Goorswinkelsepad opnieuw was aangelegd. Jan Timmers en Martijn de Greef namen de bijna twintig bezoekers van dit Heemkaffee na afloop van hun lezing mee naar Schoorswinkel om daar het nieuwe Goorswinkelsepad te gaan bekijken.
BIJ DE FOTO: Deelnemers aan het Heemkaffee gingen met Jan Timmers en Martijn de Greef het opnieuw aangelegde Goorswinkelsepad bekijken.
Publicatiedatum dinsdag 10 maart 2026
Ido Cranen vertelde over Gemertse traditie met kruiden
Tijdens het Heemkaffee op zondag 8 februari vertelde Ido Cranen van de ‘Vereniging voor ecologisch leven, koken en tuinieren’ (VELT) over de Gemertse geschiedenis met kruiden. Direct na de Tweede Wereldoorlog spande de Gemertse gemeentesecretaris Jacques van den Broek en Antoon de Kemp uit Berlicum zich in om boeren te interesseren voor het verbouwen van kruiden. Het kruidenhuis aan de Witte Brug herinnert nog aan die periode.
Veel kennis over kruiden ging in de loop der jaren bij de goegemeente verloren, maar in de tuinen van Heerlijck Hopveld (VELT-Gemert) worden sinds 1989 pogingen ondernomen om die kennis weer onder de aandacht van het grote publiek te brengen. Cranen vertelde tijdens het Heemkaffee op het terrein van Heerlijck Hopveld tegenover het kasteel hoe de Romeinen een nadrukkelijk stempel hadden gedrukt op het hedendaagse gebruik van kruiden. Oude inheemse kruiden zijn daardoor in de vergetelheid geraakt, zo vertelde Cranen. En jongeren kennen kruiden alleen nog uit de supermarkt, als ze überhaupt al weten wat dat zijn. Havermelk? Kun je haver dan melken?
Cranen liet de bezoekers van het heemkaffee ook ruiken aan en proeven van kruiden(producten). Een rondleiding door de kruidentuin behoorde bij het Heemkaffee. Andermaal had heemkundekring De Kommanderij Gemert met dit Heemkaffee een interessante zondagochtend verzorgd.
FOTOBIJSCHRIFT: Ido Cranen van VELT vertelt de bezoekers van het Heemkaffee op 8 februari over kruiden die er geteeld worden. Op de achtergrond het voormalige kruidenhuis.
Publicatiedatum zondag 8 februari 2026
Expositie burgemeester De Bekker
Burgemeester Michiel van Veen heeft op vrijdag 6 februari een expositie geopend die is gewijd aan burgemeester Ad de Bekker. De expositie is op initiatief van zoon Cees de Bekker samengesteld door het gemeentearchief en de heemkundekring, omdat het in mei tachtig jaar geleden is dat Ad de Bekker werd geïnstalleerd als burgemeester van Gemert. Hij bleef twintig jaar lang burgemeester tot 1966.
Van Veen zei in zijn toespraak dat het belangrijk is dat personen die iets hebben betekend voor de samenleving – zoals een burgemeester De Bekker – blijven herinnerd. Daarvoor is het van belang dat mensen zich blijven inzetten voor historisch onderzoek en verslaglegging daarvan, zo zei hij. Hij prees Simon van Wetten die in dit geval die taak op zich had genomen.
Van Wetten maakte ook een special van Gemerts Heem over De Bekker. Die verschijnt dit voorjaar. De opening van de tentoonstelling werd bijgewoond door enkele tientallen familieleden en bekenden van De Bekker. De expositie in de hal van het gemeentehuis is te zien tot eind april.
BIJ DE FOTO: Samensteller Simon van Wetten spreekt de familie en bekenden van De Bekker toe bij de opening van de expositie die aan de ex-burgemeester is gewijd.
Publicatiedatum woensdag 6 februari 2026
Ad Otten overleden
Op donderdag 29 januari is op 81-jarige leeftijd overleden Ad Otten. Hij was toen al enkele maanden ernstig ziek. Ad was Mister Heemkundekring. Hij was erelid van heemkundekring De Kommanderij Gemert en ontving diverse onderscheidingen waaronder een koninklijke.
Rasverteller Ad kon heel enthousiast en beeldend belangrijke feiten en anekdotes uit de geschiedenis van Gemert oplepelen. Hij was docent bij de Academie Gemert Vorstendom, schrijver van diverse boeken over de Gemertse geschiedenis, lid van de redactie van Gemerts Heem en als onderzoeker heeft hij diverse wetenswaardigheden over de geschiedenis van Gemert aan het licht gebracht.
Hij heeft zijn kennis bij allerlei gelegenheden gedeeld met het publiek, onder meer als gids die gezelschappen rondleidde in Gemert. Ook maakte hij vijftig korte documentaires die onder de titel Gemertse Mysteries te bekijken zijn via deze website Hij was voorzitter van de straatnamencommissie van de gemeente Gemert-Bakel en verklaarde samen met wijlen Luc Deimann de Gemertse straatnamen op de website van de heemkundekring.
Met Jan Timmers schreef hij in 2020 een special van Gemerts Heem onder de titel ‘Gemert Vorstendom, vorsten en banieren’, waarin hij onderbouwde waarom Gemert onder de Duitse Orde een vorstendom was. Ook over de weversgeschiedenis van Gemert heeft hij veel gepubliceerd.
Over Ad en zijn belangrijke bijdragen aan de heemkundekring valt veel meer te vertellen dan we in dit bericht kwijt kunnen. Daarom maakt de redactie van Gemerts Heem van het derde kwartaalnummer van Gemerts Heem komend najaar een special die geheel gewijd is aan Ad Otten en zijn verdiensten voor heemkundekring De Kommanderij Gemert.
BIJ DE FOTO: Ad vertelde zelfs thuis aan de keukentafel aan zijn gasten over Gemert. (Foto Paul Verhees)
Publicatiedatum vrijdag 30 januari 2026
Veel belangstelling voor Heemkaffee over De Zwarte Ruiter
Hoewel het winterse weer niet uitnodigde om de deur uit te gaan, was er op zondag 11 januari met meer dan twintig bezoekers veel belangstelling voor het Heemkaffee over Hans Gruijters, alias De Zwarte Ruiter. Tijdens dit Heemkaffee werd de lezing verzorgd door Wil van Lierop, die Hans Gruijters nog persoonlijk heeft gekend. Van Lierop schrijft regelmatig in het Gemerts Nieuwsblad over de geschiedenis van Gemert en omgeving, maar het was de eerste keer dat hij een lezing gaf.
Op de vraag uit de zaal of Hans Gruijters nou een crimineel was of een soort Robin Hood die diefstallen pleegde om armen te helpen, kon Van Lierop geen eenduidig antwoord geven. Wel toonde Van Lierop enig begrip voor een van huis uit arme sloeber die andere arme gezinnen probeerde te helpen.
Met zijn lezing gaf Van Lierop een genuanceerd beeld van een man die veroordeeld was tot vijftien jaar cel voor zijn inbraak in het postkantoor van Ravenstein waarbij een beambte werd doodgeschoten. Gruijters, die de meeste diefstallen eerlijk bekende, heeft altijd ontkend dat hij daarvoor verantwoordelijk was.
De bezoekers van dit Heemkaffee toonden zich uitermate tevreden over deze lezing en een aantal bleef zelfs nakaarten met Wil van Lierop.
BIJ DE FOTO: Bezoekers van het Heemkaaffee over de Zwarte Ruiter luisterden aandachtig naar de lezing van Wil van Lierop. (Foto Susan Franssen)
Publicatiedatum maandag 12 januari 2026
Gemert Weet bezocht Heemkamer
Heemkundekring De Kommanderij Gemert ontving op zaterdagavond 1 november zo’n vijftig deelnemers aan de dorpsquiz Gemert Weet in de Heemkamer aan de Ruijschenberghstraat in Gemert. Ze moesten er als opdracht acht foto’s op chronologische volgorde leggen, de naam van de gefotografeerde gebouwen noteren en het oorspronkelijke bouwjaar invullen. Al mochten ze in de Heemkamer op zoek gaan naar aanwijzingen voor de juiste antwoorden, het bleek voor veel deelnemers nog een hele klus.
De meeste bezoekers kwamen voor het eerst in de Heemkamer en verbaasden zich over de wetenswaardigheden over de historie van Gemert, die ze er aantroffen. De acht foto’s waren gehaald uit het boek Gemerts Erfgoed en omgezet in zwart-wit. Wie in het boek Gemerts Erfgoed ging bladeren, vond meestal wel de juiste antwoorden. Toch behaalden slechts drie van de 22 deelnemende groepen de maximale score van 48 punten. Daaronder de winnaar van Gemert Weet, Team Mix It en Fix It. Eén groep met deelnemers uit Beek en Donk wist de Heemkamer niet te vinden en scoorde daar dus ook geen punten. Desondanks werden ze derde in de eindstand van Gemert Weet.
Enkele groepen zagen de Blauwe Kei op één van de foto’s aan voor het Boerenbondsmuseum, één groep dacht dat een interieurfoto van textielfabriek Van den Acker genomen was bij drukkerij Vos. En wie bij Villa Polder ‘een herenhuis’ invulde scoorde geen punten voor de juiste naam.
De deelname van de heemkundekring aan Gemert Weet was georganiseerd door de bestuursleden Vincent Hoeks, Susan Franssen en Mieke Vos. Voor de heemkundekring was van belang dat veel mensen bij hun eerste kennismaking met de Heemkamer erg enthousiast waren en het spel ook erg leuk vonden. Of Gemert Weet nieuwe leden oplevert zal de toekomst leren. In elk geval is weer een boek van ‘Gemerts Erfgoed’ verkocht, hoewel daar niet direct reclame voor werd gemaakt.
BIJ DE FOTO: Deelnemers aan Gemert Weet proberen in de Heemkamer acht foto’s in chronologische volgorde te leggen. (Foto Susan Fransen)
Publicatiedatum zondag 2 november 2025
Glas-in-loodraam Peter Schoofs
Heemkundekring De Kommanderij Gemert heeft vandaag weer een glas-in-loodraam van de Gemertse glazenier Peter Schoofs (1902-1981) ontvangen. Schenkster is mevrouw Cock Aquarius uit het Limburgse Haelen. Ze kreeg het glas-in-loodraam uit 1954 met de afbeelding van een Christushoofd van haar oom Peter Schoofs cadeau toen ze nog een kind was. Peter was getrouwd met Floor Aquarius, Cocks tante.
Als kind hing het werk voor een raam in Cocks slaapkamertje. “De laatste jaren staat het bij mij in de vensterbank. En toen ik op internet een artikel tegenkwam over Peter Schoofs, leek mij de heemkundekring Gemert een prachtige plek om het verder te bewaren en te koesteren. Ik schenk het graag”, aldus mevrouw Acquarius.
BIJ DE FOTO: Gerrie Verhoeff, beheerster van corporele stukken in de heemkamer, (links) ontvangt het glas-in-loodraam van Peter Schoofs uit handen van Cock Acquarius.
Publicatiedatum vrijdag 31 oktober 2025
Vrijwilligersuitje heemkundekring en gemeentearchief
Vrijwilligers van heemkundekring De Kommanderij Gemert en het Gemeentearchief Gemert-Bakel maakten op zaterdag 25 oktober een uitstapje naar het Edah-museum en het Draaiorgelmuseum in Helmond. De heemkundekring en het gemeentearchief bieden elk jaar zo’n excursie aan als waardering voor de onbezoldigde inspanningen die de vrijwilligers voor hen leveren.
Dit jaar namen twintig vrijwilligers deel aan de excursie. Eigenlijk was het de bedoeling om de tocht naar Helmond gezamenlijk per fiets te maken. Maar omdat de hele dag regen werd verwacht (die ook kwam) besloot de organisatie het reisje naar Helmond per auto te maken. De deelnemers vertrokken om half twaalf bij de heemkamer aan de Ruyschenberghstraat en legden onderweg voor een lunch aan bij het Parkpaviljoen in Beek en Donk.
Op de afgesproken tijd om half twee arriveerden de deelnemers aan dit uitstapje in de voormalige Van Gend & Loosloodsen aan de Binnen Parallelweg in Helmond, waar zowel het Edah-museum als het Draaiorgelmuseum zijn gehuisvest. De rondleiding van vijf kwartier door het museum van de voormalige kruideniers Ebben, Dames, Aukes en Hettema vonden de Gemertenaren eigenlijk te kort, maar ook het Draaiorgelmuseum had zijn tijd nodig. Na uitleg over de door de Helmondse familie Bocken verzamelde orgels en de bijbehorende draaiorgelklanken eindigde het vrijwilligersuitstapje met nog een gezellig samenzijn rond de klok van vijf uur.
BIJ DE FOTO: De vrijwilligers maakten er een gezellig samenzijn van in het Draaiorgelmuseum.
Publicatiedatum zondag 26 oktober
Zeer drukbezocht heemkaffee over MIC
De organisatie van de heemkundekring zag het eigenlijk al aankomen: er werd heel veel publiek verwacht voor het Heemkaffee over de Most Indepenent Community (MIC). Daarom werd uitgeweken naar de zaal van Dientje aan de Kerkstraat, want de Heemkamer waar het Heemkaffee traditioneel gehouden wordt zou te klein zijn. Het is maar goed dat hierop werd geanticipeerd, want Harry Slits en Alex van Antwerpen hielden hun lezing zelfs bij Dientje voor een volle zaal met meer dan zeventig belangstellenden. Het was in geen jaren zo druk op een Heemkaffee, maar veel zeventigers van nu waren zelf de jonge bezoekers van het stamcafé aan het Kruiseind, of namen deel aan acties of aan werkgroepen van MIC.
De twee sprekers stonden eind jaren zestig mee aan de wieg van MIC. De afkorting was er eerder dan de naam voluit. MIC zou namelijk starten in de voormalige bakkerij van Leo van Kol en de jongeren hadden voor de naam de link gelegd met de ‘mik’ die er ooit gebakken en verkocht werd. Toen voor het begin van de jongerengroepering werd uitgeweken naar een nabijgelegen leegstaand café was de naam al gekozen en voor wie zich afvroeg wat de beweging inhield werd de volledige naam Most Indepenent Community gekozen, waarvan de afkorting weliswaar anders geschreven werd maar toch met zelfde uitspraak kon blijven gehandhaafd.
Slits en Van Antwerpen hadden aan de twee uur die voor het Heemkaffee waren uitgetrokken niet genoeg om de hele geschiedenis van MIC nog eens voor het voetlicht te brengen, maar veel bezoekers konden die zelf aanvullen. Dat zeventigers en tachtigers van nu zich in de jaren zeventig als jongeren actief bemoeiden met het sociale leven in het dorp, heeft tot op de dag van vandaag zijn sporen nagelaten.
Voor belangstellenden gaan Harry Slits en Alex van Antwerpen nog een boek maken over MIC. Bezoekers van het heemkaffee konden al voorintekenen als ze een exemplaar willen kopen.
BIJ DE FOTO: het drukbezochte Heemkaffee bij Dientje.
Publicatiedatum dinsdag 7 oktober 2025
Verhalentafel over het boerenleven
Heemkundekring De Kommanderij Gemert wijdde zijn vijftiende Verhalentafel op woensdag 17 september aan het boerenleven. Paul Verhees sprak in Zorgcentrum Ruijschenbergh voor een goedgevulde zaal met Corry van den Broek, dochter van een melkveehouder uit De Mortel en tegenwoordig met haar man Paul eigenaar van een bloemkwekerij op Esdonk. Ze verruilden de melkveehouderij voor een tuinbouwbedrijf en bleven zo werkzaam in de agrarische sector met toekomst. De zonen bereiden zich al voor op opvolging in het bedrijf. Ook aan de verhalentafel zat Johan van Melis van de ZLTO om mee terug te blikken en vooruit te kijken in de boerensector.
Zoals gebruikelijk legde Omroep Centraal de middag weer vast in beeld en geluid. De Verhalentafel is te bekijken door te klikken op deze link: Verhalentafel het Boerenleven