Heemkundekring op Gemert Mèrt
Op Gemert Mèrt op zondag 14 september was Heemkundekring De Kommanderij Gemert weer vertegenwoordigd met een kraam en een aantal vrijwilligers die het werk van de heemkundkring onder de aandacht van het voorbijstromende publiek brachten. Thema was dit jaar het kasteel. Nog vaak horen we in Gemert: “Daar moeten ze afblijven. Ze moeten het laten zoals het was.”
De heemkundekring volgt de ontwikkelingen op het kasteelcomplex al jaren kritisch, met het oog op het behoud van erfgoed. Daarbij hoort het besef dat er iets aan moet gebeuren, want erfgoed dat niet wordt onderhouden vervalt en gaat zo verloren. Daarom is de heemkundekring blij met het initiatief van projectontwikkelaar BL Huisvesting, die het kasteel wil gaan exploiteren als hotel. Dat het gaat om een exclusief hotel in de hogere prijsklasse, heeft alles te maken met de kosten die er met het onderhoud gemoeid zijn. En dat het kasteel daardoor minder toegankelijk wordt voor een groter publiek is een aanvechtbaar argument.
In de ruim zes eeuwen dat het kasteel bestaat, is het maar een paar decennia toegankelijk geweest voor buitenstaanders. De projectontwikkelaar wil de tuinen na renovatie van het kasteelcomplex weer openstellen voor het publiek. Dus het kasteelcomplex blijft van ‘ons’.
Tijdens Gemert Mèrt liet de heemkundekring met foto’s zien, dat het kasteel door de eeuwen heen vaak veranderd is. Voorbijgangers konden acht foto’s in tijdsvolgorde hangen, waarbij ze moesten letten op wijzigingen die het kasteel in de loop der eeuwen heeft ondergaan. De eerste hoofdburcht uit de vijftiende eeuw is in de achttiende eeuw vervangen door een nieuw kasteel, belangrijke gebouwen die zijn toegevoegd zijn de donjon midden zestiende eeuw, het poortgebouw met brug begin zeventiende eeuw en de jezuïetenvleugel aan het Ridderplein in begint van de twintigste eeuw. Van alle voorbijgangers die een poging waagden, deden alleen burgemeester Van Veen en Jan Timmers – een actief lid van de heemkundekring – dit foutloos.
Dat het Gemertse heemgevoel nog steeds leeft bleek uit de reacties. Enkele voorbijgangers meldden zich aan als nieuw lid en ook boeken werden nog steeds goed verkocht.
BIJ DE FOTO: De kraam waarmee heemkundekring De Kommanderij Gemert zich presenteert op Gemert Mèrt 2025.
Publicatiedatum maandag 15 september 2025
Heemkaffee over heksen druk bezocht
Tijdens het Heemkaffee op zondag 7 september vertelde Maria van Deutekom over heksen die sinds de vijftiende eeuw bij de bevolking angst inboezemden. Haar lezing werd door 27 leden van de heemkundekring bijgewoond. Ze hoorden dat sprookjesheksen op een bezemsteel en met puntmutsen pas in de achttiende eeuw opdoken, maar dat veelal lelijke oude vrouwtjes al veel eerder verantwoordelijk werden gehouden voor onheil, zoals ziekten onder mensen en vee. Hoe bepaald werd of iemand een heks was, hoe heksen vervolgd werden en veel meer wetenswaardigheden en verhalen kreeg het publiek van Van Deutekom te horen.
Publicatiedatum maandag 8 september 2025
Rabo ClubSupport
Heemkundekring De Kommanderij Gemert neemt deel aan Rabobank ClubSupport 2025. De Rabobank ondersteunt met deze actie elk jaar clubs in de samenleving financieel. Leden van Rabobank Peel Noord mogen net als vorige jaren hun stem uitbrengen op hun favoriete club voor de verdeling van dit ‘coöperatieve dividend’. De stemmen zijn dus geld waard. Hoe meer stemmen er op een club uitgebracht worden, hoe meer geld deze ontvangt.
Vorig jaar mocht de heemkundekring uit deze actie 289 euro ontvangen. Dit jaar staat de stemperiode van de ClubSupportactie open van 1 tot en met 23 september. Leden van de Rabobank krijgen automatisch bericht hoe en wanneer zij hun stem kunnen uitbrengen. Het doel van de Heemkundekring dit jaar is educatie. Heemkundekring De Kommanderij Gemert heeft hiervoor onder andere de Academie Gemert Vorstendom opgericht.
Publicatiedatum maandag 25 augustus 2025
Excursie naar Roermond afgelast
Publicatiedatum dinsdag 19 augustus 2025
Roël Hoppezak nieuwe voorzitter heemkundekring
Roël Hoppezak is per 1 juli de nieuwe voorzitter van heemkundekring De Kommanderij Gemert. Hij neemt de voorzittershamer over van Leo Holleman, die zich na zes jaar niet herkiesbaar stelde voor een bestuursfunctie.
De 56-jarige Hoppezak heeft veel bestuurlijke ervaring, onder meer als oud-wethouder van Gemert-Bakel en directeur van Innovatiehuis De Peel. Hij heeft een eigen bedrijf dat leerlingen van middelbare scholen en het bedrijfsleven met elkaar in contact brengt. Hoppezak noemt zichzelf een verbinder, die groepen in de samenleving met elkaar in contact brengt.
Ook bij de heemkundekring wil hij die rol gaan vervullen. Hij vindt het belangrijk dat jongeren zich voor geschiedenis gaan interesseren en wil een brug slaan tussen de oudere generatie waarop heemkundekring De Kommanderij Gemert nu drijft en jongeren die nog weinig weten van de historie van hun leefomgeving.
Heemkundekring De Kommanderij Gemert telt momenteel circa 750 leden en het bestuur bestaat uit elf leden.
BIJ DE FOTO: Aftredend voorzitter Leo Holleman (links) overhandigt de voorzittershamer van de heemkundekring aan zijn opvolger Roël Hoppezak.
Publicatiedatum dinsdag 1 juli 2025
Leerzame excursie naar Boekel
Vierentwintig leden van heemkundekring De Kommanderij Gemert hebben op zaterdag 21 juni deelgenomen aan de jaarlijkse excursie ‘Gluren bij de Buren’. Om half tien vertrok een colonne fietsers bij de heemkamer, dit keer naar Boekel waar ze te gast waren bij heemkundekring Sint Achten op Boeckel.
Na een welkomstwoord door voorzitter Gerard van de Hei in de fraai opgeknapte voormalige Sint-Jansschool aan het Sint Jansplein waar de Boekelse heemkamer is gevestigd, volgde een rondleiding door het dorp. Veel historische panden bleken te zijn verdwenen of ingrijpend te zijn verbouwd, maar aan de hand van foto’s kon op de plek waar gebouwen verdwenen waren toch een interessant stukje geschiedenis van Boekel worden verteld. De negentiende-eeuwse kerk is onlangs nog grondig in oude glorie hersteld.
Na de rondleiding werd de lunch geserveerd, waarna Jef Verhoeven het Gemertse gezelschap in woord en beeld inwijdde in de Boekelse geschiedenis. Tot slot konden de Gemertenaren nog rondkijken in de kamers met tentoongestelde corporele stukken uit de geschiedenis van Boekel. Voor de deelnemers aan de excursie was het een leerzame en welbestede tropische dag.
BIJ DE FOTO: De deelnemers aan de excursie kregen tijdens de rondleiding door Boekel uitleg in de kerk.
Publicatiedatum woensdag 25 juni 2025
Academie Gemert Vorstendom voortaan zes avonden
De Academie Gemert Vorstendom van heemkundekring De Kommanderij Gemert heeft de tweede lichting Gemertologen afgeleverd. Deze cursus van de heemkundekring over de geschiedenis van Gemert startte vorig najaar en omvatte twaalf cursusavonden. Inmiddels behaalden een kleine veertig deelnemers het certificaat Gemertoloog onder wie alle gidsen van Toeristisch Gemert-Bakel.
De cursus wordt in het komend najaar in aangepaste vorm voortgezet. Op basis van de ervaringen met de eerste twee cycli heeft de heemkundekring besloten de cursusduur te verkorten van twaalf naar zes avonden. In de eerste twee cycli bleek dat lang niet alle cursisten elk van de twaalf avonden konden bijwonen en dat velen de lesstof bovendien te gedetailleerd vonden.
In de cursus wordt uitgelegd wat de soevereine status van Gemert tussen 1050 en 1794 inhield. Gemert was een rijksvrije heerlijkheid; een vorstendommetje. Eerst wordt de periode belicht van de Heren van Gemert, het adellijke geslacht dat voor de komst van de Duitse Orde zijn macht uitoefende over Gemert. Daarna wordt de rol van Duitse Orde behandeld. Andere onderwerpen zijn de geschiedenis van de Latijnse School, het bestuur van Gemert door de eeuwen heen, hoe de ondergrond van Gemert met zijn waterhuishouding aan de Peelrandbreuk bepalend was voor de ontwikkeling van Gemert en hoe Gemert door de Franse Revolutie in 1794 zijn onafhankelijke status verloor. Ook wordt stil gestaan bij de nieuwe tijd die daarna aanbrak met de geschiedenis van de wevers en de textielnijverheid en de komst van de Indische Nederlanders in de jaren vijftig van vorige eeuw.
Begin oktober start de Academie Gemert Vorstendom met de derde cyclus, die dus bestaat uit zes avonden. De deelnemersprijs daalt daarmee ook van 180 tot 90 euro, waarmee de Academie Gemert Vorstendom beter toegankelijk is voor meer belangstellenden. De lessen worden verzorgd door acht lectoren die zelf veel onderzoek gedaan hebben op de onderwerpen die ze behandelen. Wie de Academie Gemert Vorstendom heeft doorlopen ontvangt het certificaat ‘Gemertoloog’.
De cursussen worden gehouden op maandagavonden van 19.30 tot 21.30 uur op de eerste verdieping van de Heemkamer aan de Ruijschenberghstraat 3b in Gemert. De deelnemers ontvangen een uitgebreide hand-out. Inschrijven voor de Academie Gemert Vorstendom kan met een e-mail naar secretaris@hkkgemert.nl.
BIJ DE FOTO: De deelnemers aan de tweede cyclus van de Academie Gemert Vorstendom tonen hun certificaat van Gemertoloog.
Publicatiedatum zondag 15 juni 2025
Kinderen maken podwalk over Tweede Wereldoorlog in Gemerts centrum
Bij het Inspirationpoint van Toeristisch Gemert-Bakel op het Ridderplein is op donderdagmiddag 12 juni een nieuwe podwalk gepresenteerd. Toeristen en andere gebruikers van de app IZI Travel kunnen ermee langs enkele belangrijke plekken lopen uit de Gemertse oorlogsgeschiedenis. Het bijzondere van de podwalk is, is dat deze volledig is gemaakt door leerlingen van het Commanderij College.
Heemkundekring De Kommanderij Gemert zet al jaren educatieve projecten op voor basisscholen en middelbare scholen. Doel is kinderen op een eigentijdse manier kennis te laten maken met gebeurtenissen uit de plaatselijke geschiedenis. Zo gingen kinderen eerder al met een metaaldetector op zoek naar archeologische sporen op Doonheide en maakten ze een film over een zeventiende eeuwse paardendief die met een VR-bril kan worden bekeken.
De podwalk die de leerlingen nu maakten voert de wandelaar langs zeven punten op en om het Ridderplein die herinneren aan momenten uit de Tweede Wereldoorlog. Ze hebben daarvoor eerst onder begeleiding van heemkundedeskundigen langs die plekken gelopen om te horen wat er gebeurd was. Daarna kregen ze les in interviewtechnieken, waarna ze getuigen uit de Tweede Wereldoorlog gingen interviewen. Die gesprekken namen ze op en fragmenten daaruit zijn te horen in de podwalk, waarin de kinderen zelf de verhalen vertellen. Bij het samenstellen van de podwalk kregen ze ook lessen in selecteren en monteren.
Belangstellenden die de podwalk willen lopen, kunnen bij het Inspirationpoint van Toeristisch Gemert-Bakel aan het Ridderplein een folder instructiefolder ophalen.
BIJ DE FOTO: Mieke Vos presenteert de podwalk over de oorlog die gemaakt is door leerlingen van het Commanderij College.
Publicatiedatum donderdag 12 juni 2025
Tonnie van den Boom wint Grooët Gímmers Diktjee 2025
Tonnie van den Boom heeft donderdagavond 10 april het Grooët Gímmers Dikteej gewonnen. Van de vijftig te geven antwoorden had ze er slechts drie fout. De tweede prijs ging naar Jo van den Elzen, de winnares van vorig jaar. Jo kon wegens ziekte niet in het Boerenbondsmuseum aanwezig zijn, maar kreeg op haar uitdrukkelijke wens de gelegenheid om het dictee thuis te maken.
Toen jurylid Harry Slits haar vanuit de zaal telefonisch op de hoogte bracht van haar tweede plaats, besloot ze haar prijs af te staan aan degene die als laatste geëindigd was. Dat was Dick Versteeg die 23 van de 50 antwoorden fout had. Maar hij woont pas vier jaar in Gemert, en hoewel hij inmiddels als gids van de VVV toeristen rondleidt en als Gemertoloog al heel veel van de Gemertse geschiedenis weet, is het Gemertse dialect nog wat hooggegrepen.
Jo van Elzen las traditioneel een door haar in het Gemerts dialect geschreven gedicht voor tijdens de dictee-avond in het Boerenbondsmuseum. Omdat ze dit keer niet lijfelijk aanwezig kon zijn, was het gedicht dit jaar bij haar thuis opgenomen en werd het filmpje op een groot doek getoond. Het luide applaus na afloop kon ze door haar afwezigheid helaas niet horen.
BIJ DE FOTO: Winnares Tonnie van den Boom tijdens het Grooët Gímmers Dikteej (Foto Anneke Verspaget)
Voor meer foto’s van het Grooët Gímmers Dikteej KLIK HIER
Publicatiedatum zaterdag 12 april 2025
Wil van Lierop vrijwilliger van het jaar 2025
Op de Algemene Ledenvergadering van heemkundekring De Kommanderij Gemert is Wil van Lierop uitgeroepen tot Vrijwilliger van het jaar 2025.
Van Lierop schreef met Ton Thelen het boek ‘Langs velden en wegen’ en publiceert regelmatig verhalen uit de Gemertse geschiedenis in het Gemerts Nieuwsblad. Verder verleent hij vaak zijn diensten als handige klusjesman. Hij installeerde de oude gemeenteraadstafel van Gemert in de heemkamer en maakte daar ook de wandgrote boekenkast. Onlangs monteerde hij nog een aan de heemkundekring geschonken glas-in-loodraam van Peter Schoofs uit de voormalige Komschool in de trappenhal van de heemkamer.
Van Lierop kon om gezondheidsredenen niet aanwezig zijn tijdens de jaarvergadering, maar voorzitter Leo Holleman en bestuurslid Gerrie Verhoeff bezochten hem voorafgaande aan de vergadering thuis om hem in de bloemetjes te zetten.
BIJ DE FOTO: Voorzitter Leo Holleman overhandigt de bloemen aan Wil van Lierop (rechts).
Meer foto’s van de jaarvergadering KLIK HIER